Dấu ấn nghị trường đại biểu Nguyễn Thị Lan tại các kỳ họp Quốc hội 2025

Hướng tới cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và bầu cử Hội đồng nhân dân các cấp ngày 15/3/2026, nhìn lại năm 2025, năm diễn ra hai kỳ họp lịch sử của Quốc hội có thể thấy rõ dấu ấn đậm nét của đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Lan, Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo ưu tú, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam.

Với tư cách một nhà giáo, nhà khoa học và nhà quản lý giàu kinh nghiệm, bà đã mang đến nghị trường tiếng nói thẳng thắn, sâu sắc, gắn chặt giữa thực tiễn ngành nông nghiệp, giáo dục và khoa học công nghệ với các quyết sách chiến lược của quốc gia.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Lan, Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo ưu tú, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam trả lời phỏng vấn Báo Nông nghiệp và Môi trường. Ảnh: Khương Trung.

Từ những vấn đề thuộc chuyên môn Giáo dục - Nông nghiệp

Là người đứng đầu cơ sở đào tạo đại học đầu ngành nông nghiệp của cả nước, đại biểu Nguyễn Thị Lan dành sự quan tâm đặc biệt tới lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, nông dân. Tại nghị trường năm 2025, bà tập trung vào 3 vấn đề lớn.

Góp ý Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, đại biểu đề nghị bổ sung vai trò của hệ thống đại học - viện nghiên cứu, kết hợp với số hóa quản lý và liên thông dữ liệu quốc tế.

Cụ thể, bà kiến nghị bổ sung vai trò của các cơ sở đào tạo, nghiên cứu nông nghiệp trong công tác kiểm định, đánh giá độc lập chất lượng giống và phân bón; trong hệ thống quản lý trồng trọt quốc gia gắn với hợp tác “nhà nước - nhà khoa học - doanh nghiệp - nông dân”; và trong hoạt động quan trắc độc lập, đánh giá khoa học, chuyển giao công nghệ bảo tồn đất.

Dẫn lời Tổng Bí thư Tô Lâm về việc khuyến nông là nhiệm vụ quan trọng của chính quyền cấp xã, cần tăng cường đội ngũ cán bộ khuyến nông ở cơ sở, bảo đảm sát dân, sát đồng ruộng, không để gián đoạn hoạt động khuyến nông, đại biểu Nguyễn Thị Lan nhấn mạnh: phát triển nguồn nhân lực khuyến nông là khâu đột phá cho nông nghiệp hiện đại, nông nghiệp xanh, sinh thái.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Lan chất vấn tại hội trường Diên hồng của Quốc hội. Ảnh: Quochoi.vn.

Bà khẳng định: “Nếu coi nông nghiệp là bệ đỡ của nền kinh tế, thì đội ngũ khuyến nông chính là bộ rễ nuôi dưỡng bệ đỡ ấy. Đầu tư cho đào tạo và phát triển nhân lực khuyến nông chính là đầu tư cho tri thức, năng suất và tương lai của người nông dân Việt Nam”.

Từ đó, đại biểu đề xuất khẩn trương xây dựng khung năng lực nghề nghiệp khuyến nông quốc gia; ban hành chính sách thu hút, đãi ngộ đủ mạnh để đưa kỹ sư, trí thức trẻ về nông thôn làm công tác khuyến nông.

Theo đại biểu Nguyễn Thị Lan, “Quy hoạch nông thôn không chỉ là việc sắp xếp không gian sống, mà phải là động lực phát triển nông nghiệp, nông thôn hiện đại, thích ứng và thông minh”.

Bà đề nghị các luật liên quan phải định hướng đồng thời không gian sản xuất, chế biến, dịch vụ và bảo tồn tài nguyên nông nghiệp; huy động đội ngũ trí thức, nhà khoa học tham gia quy hoạch gắn với mục tiêu tăng trưởng xanh, thông minh, ứng phó biến đổi khí hậu; khuyến khích địa phương hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu trong đào tạo nhân lực; triển khai mô hình đưa giảng viên, chuyên gia dày kinh nghiệm về hợp tác cùng địa phương.

Từ giáo dục đại học đến hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Với tiếng nói của một nhà giáo, đại biểu Nguyễn Thị Lan đánh giá cao những điểm đổi mới của Dự thảo Luật Giáo dục đại học sửa đổi, góp phần thể chế hóa tinh thần Nghị quyết 71-NQ/TW. Tuy nhiên, bà đề nghị quy định rõ mô hình Bí thư cấp ủy kiêm người đứng đầu cơ sở giáo dục đại học công lập; cụ thể hóa cơ chế kiểm tra, giám sát, trách nhiệm giải trình của người đứng đầu; làm rõ lộ trình chuyển tiếp với các cơ sở đang hoạt động theo mô hình Hội đồng trường; bổ sung quy định cho phép cơ sở giáo dục đại học có viện, trung tâm nghiên cứu được tuyển dụng và công nhận chức danh nghề nghiệp nghiên cứu viên.

Với tiếng nói của một nhà giáo, đại biểu Nguyễn Thị Lan đánh giá cao những điểm đổi mới của Dự thảo Luật Giáo dục đại học sửa đổi, góp phần thể chế hóa tinh thần Nghị quyết 71-NQ/TW. Ảnh: Khương Trung.

Ở góc độ nhà khoa học, bà yêu cầu bảo đảm sự thống nhất giữa Luật Giáo dục đại học sửa đổi với Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong nhà trường; bổ sung quy định về “doanh nghiệp khoa học và công nghệ”, “mô hình khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo”.

Góp ý Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ, đại biểu đề nghị bổ sung quyền tiếp tục cải tiến, hoàn thiện công nghệ đã chuyển giao; quyền phân phối, bán sản phẩm tạo ra; bảo đảm giao quyền sở hữu công nghệ cho tổ chức trực tiếp tạo ra công nghệ, được tự quyết định giá trị công nghệ góp vốn, phương án góp vốn và phân chia kết quả từ hoạt động góp vốn.

Thậm chí, bà còn nhấn mạnh việc thúc đẩy chuyển đổi số trong tương trợ tư pháp khi góp ý Dự thảo Luật Tương trợ tư pháp về dân sự.

Từ nghị trường đến những vấn đề chiến lược quốc gia

Tại kỳ họp thứ 9 và kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XV, đại biểu Nguyễn Thị Lan có nhiều đóng góp quan trọng vào các quyết sách lớn, trong đó có góp ý Dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội XIV của Đảng.

Bà đề nghị làm rõ nội hàm đột phá về thể chế, phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; nhấn mạnh yếu tố văn hóa, con người, an ninh phi truyền thống; vai trò đối ngoại kinh tế, ngoại giao khoa học - công nghệ, năng lượng xanh, ngoại giao văn hóa, sức mạnh mềm; đối ngoại Nhân dân và ngoại giao số, gắn với yêu cầu chuyển từ “tham gia tích cực” sang “chủ động dẫn dắt” theo tinh thần Nghị quyết 59-NQ/TW.

ĐBQH Nguyễn Thị Lan phát biểu tại Tổ 1, chiều 15/5/2025. Ảnh: Quochoi.vn.

Liên quan Nghị quyết 57-NQ/TW, đại biểu đề xuất làm rõ cơ chế khuyến khích đổi mới sáng tạo, bảo vệ dữ liệu và chủ quyền số; định hướng phát triển các lĩnh vực tiềm năng như công nghệ sinh học, nông nghiệp chính xác, nông nghiệp thông minh; tăng cường liên kết Nhà nước - doanh nghiệp - viện, trường, phát huy nguồn lực trong nước, biến tri thức và sáng tạo thành sức mạnh cạnh tranh quốc gia.

Từ câu chuyện cụ thể về cây sầu riêng, bà kiến nghị rà soát tổng thể các mặt hàng nông sản chủ lực; áp dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số xuyên suốt; nghiên cứu rào cản kỹ thuật thị trường; huy động mạnh mẽ đội ngũ khoa học, công nghệ tham gia toàn bộ chuỗi sản xuất để xử lý “yếu tố then chốt nhằm tăng năng lực cho nông dân và doanh nghiệp tham gia thị trường toàn cầu”.

Góp ý Dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách phát triển kinh tế tư nhân thực hiện Nghị quyết 68-NQ/TW, bà đề nghị xác định rõ đối tượng, nguồn tài chính; rà soát nhu cầu để xác định số lượng doanh nghiệp từng ngành; hình thành doanh nghiệp hạt nhân làm đầu kéo tại khu vực khó khăn; đầu tư cho ngành phụ trợ nông nghiệp; có dự án đặt hàng hỗ trợ doanh nghiệp phát triển sản phẩm thiết yếu.

Đối với đề xuất thành lập Trung tâm tài chính quốc tế, đại biểu tán thành đặt tại TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng nhằm thu hút nguồn lực đầu tư, tạo động lực tăng trưởng mới; đồng thời đề xuất chương trình học bổng đào tạo nhân lực tài chính, kế toán.

Ở khía cạnh xã hội, góp ý Nghị quyết về miễn, hỗ trợ học phí, bà đề nghị bảo đảm thống nhất, công bằng tiếp cận giáo dục; đầu tư đồng bộ cơ sở vật chất, biên chế giáo viên; đánh giá khả năng cân đối ngân sách, nhất là địa phương chưa tự cân đối, để triển khai hiệu quả chính sách nhân văn này.

Từ an ninh mạng đến quyền con người trong tình trạng khẩn cấp

Năm 2025, đại biểu Nguyễn Thị Lan còn để lại dấu ấn ở nhiều vấn đề quốc kế dân sinh.

Về an ninh mạng, bà đề nghị bổ sung nội dung khuyến khích hợp tác giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp trong, ngoài nước; chia sẻ dữ liệu, phát triển công nghệ, bảo đảm an toàn thông tin trong khoa học và đổi mới sáng tạo; bổ sung quy định về hệ thống thông tin quốc gia trong lĩnh vực nông nghiệp, an ninh lương thực, chuỗi cung ứng nông sản và dữ liệu tài nguyên thiên nhiên; cho phép thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với công nghệ mới trước khi ban hành tiêu chuẩn kỹ thuật chính thức.

Về thương mại điện tử, đại biểu yêu cầu bổ sung quy định xác thực danh tính người bán bằng định danh điện tử (eKYC); trách nhiệm liên đới của chủ sở hữu nền tảng; cơ chế khiếu nại, hoàn tiền tự động bảo vệ người tiêu dùng; chính sách hỗ trợ riêng cho thương mại điện tử trong nông nghiệp theo cơ chế “Nhà nước tạo nền - Doanh nghiệp dẫn dắt - Người dân tham gia”.

GS.TS Nguyễn Thị Lan hướng dẫn Bộ trưởng Trần Đức Thắng tham quan trung tâm nghiên cứu của Học viện Nông nghiệp, đồng thời tiếp thu ý kiến định hướng phát triển trong thời gian tới nhằm bắt kịp xu thế hội nhập quốc tế của người đứng đầu ngành Nông nghiệp và Môi trường. Ảnh: Khương Trung.

Về Dự thảo Luật Tình trạng khẩn cấp, bà đề nghị bổ sung các loại tình trạng khẩn cấp do sự cố công nghiệp nghiêm trọng, biến đổi khí hậu; làm rõ khái niệm “phòng thủ dân sự cấp độ 3”; quy định nguyên tắc hạn chế quyền con người, quyền công dân không chỉ “thật sự cần thiết” mà còn “tương xứng với tính chất, mức độ nguy hiểm”; quy định chặt chẽ điều kiện miễn trừ trách nhiệm, tránh lạm quyền.

Năm 2025 khép lại với hai kỳ họp lịch sử của Quốc hội, ghi dấu ấn nổi bật của nhà giáo, nhà khoa học, nhà quản lý Nguyễn Thị Lan, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam.

Đó là hình ảnh đẹp của một nữ đại biểu nhân dân có tâm, xứng tầm, người mang trí tuệ, trách nhiệm và khát vọng đổi mới vào từng phát biểu tại nghị trường, đóng góp thiết thực cho sự phát triển bền vững của đất nước.